مقالات علمی-تحقیقی

تاملی عرفانی بر عید قربان از دیدگاه مولانا

عید قربان، عید قربانی کردن تعلقات دنیوی و پیام‌آور مبارزه با خواهش‌ها و هواهای نفسانی است و این عید به مسلمانان می‌آموزد که ابراهیم وار، امر الهی را بر خواسته‌های نفسانی خود ترجیح دهند. نیک می دانیم که قربانی کردن یکی از سنّت هایی است که در دین اسلام، نماد و نمود دیگری برای وحدت به شمار می‌آید

ادامه مطلب

مغز در ۳۵‌سالگی در اوج است!

آن‌ها فهمیدند عملکرد شناختی انسان‌ها در طول زندگی شبیه به یک «خمِ کوهانه‌دار» است؛ به‌این‌معنی که در سن ۲۰‌سالگی به‌طور فزاینده به سمت بالا حرکت می‌کند، در سن ۳۵‌سالگی به قله می‌رسد و بعد از ۴۵ سالگی به سمت پایین حرکت کرده و به‌صورت تدریجی افت می‌کند

ادامه مطلب

اسماعیل‌، بلندتر بخوان!

سال‌های زندان‌، بر او دو گونه اثر داشتند؛ نخست این‌که شخصیت و بینش سید در کوره رنج‌ها و بردباری‌ها به اوج و کمال پختگی رسید و دوم این‌که اندیشه و کردار او از حصار تنگ زندان درگذشت‌، الهام جدّوجهد شد، ادامه یافت و گسترش پذیرفت‌. سید در زندان بود؛ امّا راه می‌پیمود

ادامه مطلب
آینده ما یا آینده ماشین‌ها؟

هوش مصنوعی اشتباه نمی‌کند، برای همین باید ترسید

میلیارد‌ها تفاوت ظریف فرهنگی، دینی، سیاسی، جنسی و اخلاقیِ آدمیان چگونه بهینه‌سازی می‌شود؟ بدون دستورالعملی مبتنی بر ارزش‌های انسان‌گرایانه، وقتی هوش مصنوعی برای کسی بهینه‌سازی می‌شود که اصلاً شبیه شما نیست، چه می‌شود؟

ادامه مطلب

ویروس کرونا ۲۰ هزار سال پیش در شرق آسیا شیوع یافته بود

محققان رایانش حاضر در گروه برای یافتن شواهدی مبنی بر این که اجداد مردم شرق آسیا در گذشته یک همه‌گیری ناشی از ویروس کرونا شبیه کووید-۱۹ را تجربه کرده‌اند، از تجزیه و تحلیل تکاملی مجموعه داده‌های جنگان‌شناسی انسان استفاده کردند

ادامه مطلب

کروموزوم انسان سنگین‌وزن‌تر از انتظار دانشمندان است

هر سلول انسان معمولاً ۲۳ جفت کروموزوم یا در مجموع ۴۶ کروموزوم دارد و در آن‌ها ۴ نسخه از جفت‌های دی‌ان‌ای ساخته شده از ۳.۵ میلیارد مالیکول قرار دارد

ادامه مطلب
در آینده چه کسانی زیبا محسوب می‌شوند؛

استندردهای زیبایی در زمان‌های مختلف و چرایی آن!

«خیلی چیز‌هایی که اکنون حول محور مفهوم زیبایی وجود دارد دارای زیرلایه‌های سیاسی است. جنبش‌های زندگی سیاهان اهمیت دارد و نفرت علیه آسیایی‌ها را متوقف کنید هر دو پاسخ‌هایی را از سوی صنعت زیبایی برانگیختند»

ادامه مطلب

کمدی و تراژدی گورباچف

بسیاری از مورخان معتقدند حکومت شوروی با یا بدون گورباچف هم سقوط می‌کرد و کاری از کسی برای نجات این نظام محکوم به فروپاشی برنمی‌آمد

ادامه مطلب

شر آیشمن − نظر به گزارش هانا آرنت در باب ابتذال شر

کلمه‌ «ابتذال» در اصطلاح معروف هانا آرنت نه به مفهوم شر که به شخص آیشمن نظر دارد. برای آرنت هولوکاست گسستِ و کسرِ تمدن است و بدین معنا به هیچ روی قابل بخشش و یا تقلیل به یک علت نیست

ادامه مطلب

انسان چیست؛ انبوهی از دیوانگی با اندکی عقل‌؟

آنچه ما هستیم واقعاً این‌ها نیست؛ ما از بنیاد «عاملانی عقلانی» هستیم. این پیش‌فرض مزایای خاصی دارد، چراکه رفتار اقتصادی و اجتماعی چنین عاملانی را می‌توان پیش‌بینی کرد. درواقع رفتار‌های آنان را می‌توان شکل داد، برانگیخت و حتی مهندسی کرد

ادامه مطلب
شر آیشمن − نظر به گزارش هانا آرنت در باب ابتذال شر

مسئله‌ی شر، وجه رادیکال و ابتذال آن، از دید امانوئل کانت و هانا آرنت – بخش سوم

برای آرنت آیشمن کودن نبود، بلکه به اندازه‌ غیر قابل باوری تجسم بی فکریِ محض بود، «چیزی که به هیچ عنوان با حماقت برابر و یکسان نیست. بی فکری که او را به طرز ویژه‌ای مستعد می‌کرد به بزرگترین جنایتکار آن زمان تبدیل شود»

ادامه مطلب

نسبت میان دو مفهوم از شر: شر رادیکال و شر مبتذل

با از میان بردن ماهیت انسان در نظام‌های اقتدارگرا معلوم می‌شود که دستاورد شر رادیکال بی فایده و عاطل کردن انسان به مثابه انسان است. و از همه مهمتر برای این کار هیچ گونه انگیزه‌ واقعی وجود ندارد

ادامه مطلب

نسبت میان دو مفهوم از شر: شر رادیکال و شر مبتذل

این نوشتار بیشتر به آن وجهی از مسئله شر می‌پردازد که عمومیت آن می‌تواند شامل حال امروز ما هم باشد

ادامه مطلب

دنمارک چگونه به «لانه ‌جاسوسی» و شنود سایبری امریکا در اروپا تبدیل شد؟

نویسنده سپس می‌نویسد که «جاه‌طلبی جاسوسان سایبری ایالات متحده برای شنود و جمع‌آوری از کل جهان از جمله از متحدانشان مسبوق به سابقه است و امری تازه محسوب نمی‌شود»

ادامه مطلب

زیبایی‌شناسیِ زشتی

پس زشتی هم، همچون زیبایی، مفهومی نسبی است. مارکس در دست‌نوشته‌های اقتصادی و فلسفی ۱۸۴۴، زشتی را مفهومی تعریف می‌کند که تنها در غیاب ثروت، یا اگر بخواهیم بهتر بگوییم، در غیاب قدرت معنا می‌یابد…

ادامه مطلب

عبیدالله زاکانی؛ بزرگترین طنز پرداز ادبیات فارسی

زاکانی از شاعران معاصر سلاطین اینجو و آل جلایر به شمار می‌رفت. همچنین وی با حافظ شیرازی، سراج‌الدین قمری و سلمان ساوجی معاصر بود. در خصوص شرایط سیاسی دوران زندگی زاکانی باید گفت، وی در روزگار آشفته و نابسامانی می‌زیست

ادامه مطلب

آندره برتون، پادشاهِ دیوانگان؛ بنیانگذار مکتب سورئالیسم

در سال‌های بعد، «اکسپرسیونیسم انتزاعی» بر دنیای هنر سایه افکند و «اگزیستانسیالیسم» نیز نام خود را در سیاست مطرح کرد؛ هر دوی این جنبش ها، از «برتون» و آثارش تأثیر پذیرفته بودند

ادامه مطلب

خداحافظ گاری کوپر؛ یک شاهکار ضد جنگ

در کتاب «خداحافظ گاری کوپر» عموماً شاهد زبان تند و نگاه منتقدانه نویسنده نسبت به سیاست و دولت‌ها و جنگ هستیم، اما این امر در فصل اول کتاب بسیار برجسته‌تر و صریح‌تر دیده می‌شود. از نگاه نویسنده، هیچ دولت و هیچ حزبی از نقد در امان نیست و رومن گاری با زبانی هجوگونه، همه سو را هدف می‌گیرد

ادامه مطلب

رصد‌های تازه‌ی ناسا از گذر یک سیارک خطرناک؛ آیا سیارک آپوفیس به زمین برخورد خواهد کرد؟

دانشمندان تصور می‌کردند که سیارک آپوفیس در سال ۲۰۳۶ یا ۲۰۶۸ به زمین برخورد کند، اما عبور دو هفته پیش این سیارک از کنار زمین، موجب شد اخترشناسان داده‌های مفیدی بدست بیاورند. دانشمندان از یک آنتن رادیویی استفاده کردند تا حرکت «آپوفیس» را ردیابی کنند و دریافتند که تاثیر این سیارک دیگر به آن صورت که احتمال می‌رفت، نیست

ادامه مطلب

شکل‌های زندگی: زولا، هضم در ساختار

اگر زولا امروز زنده بود، چه چیز یا چه کسی را متهم می‌کرد؟ آیا اساساً ساختار‌های پیچیده فعلی و انتزاعیات غول‌آسایی که بر سرنوشت انسان‌ها حاکم‌اند، امکان برآشفتن انسان را ممکن می‌کنند؟ یعنی زولا می‌تواند اتهامات خود را متوجه ساختار‌های موجود کند بی‌آنکه هضم همان انتزاعیات و ساختار‌ها نشود؟

ادامه مطلب

وادی فرغانه؛ بهشت بابرشاه پس از شوروی

پس از عبور از مزارع گندم با پس‌زمینه دندانه دندانه قله‌های پوشیده از برف، سبد پربار میوه‌ وطن محبوب بابُر، منظره را کامل می‌کند. سی سال پیش هرچه بوده، اکنون خبری از کارخانه پنبه در این دره نیست. فرغانه دوباره همان بهشت روی زمینی است که در زمان بابُر بوده

ادامه مطلب

چگونه از انسان‌های معمولی به انسان‌های مصرف‌گرا تبدیل شدیم؟

کالایی‌سازی واقعیت و تولید نیاز پیامد‌های جدی در برساخت بشر امروزی داشته است. هربرت مارکوزه، فیلسوف، می‌گوید: «مردم خودشان را از طریق کالایی که مصرف می‌کنند، می‌شناسند»

ادامه مطلب

بقایای یک انفجار عجیب؛ ستارگان چگونه نابود می‌شوند؟!

به نظر می‌رسد که این جرم، بقایای انفجاری باشد که از یک کوتوله سفید به جا مانده است. کوتوله‌های سفید، از نوعی از ستارگان نظیر خورشید ما شکل می‌گیرند و زمانی ایجاد می‌شوند که سوخت آن‌ها تمام شود و به بقایایی درخشان تبدیل شوند

ادامه مطلب

ویرجینیا وولف، خانم دالاوی و زنانه‌های بی‌اهمیت

وولف حرف‌های سطحی و روزمره را کنار می‌گذارد، به دنیای درونی بعضی از این آدم‌ها می‌رود و کم‌کم در طول رمانی کم‌حجم نشان می‌دهد آدم‌های سه نسل انگلستان که در ظاهر قوی، موفق و سربلند به نظر می‌آیند، در درون موجودات ناکام پاکباخته‌ای‌اند که دیگر نشانی از اقتدار بریتانیای کبیر در شخصیتشان هویدا نیست

ادامه مطلب

نخستین ترجمۀ انگلیسی کتاب فضایل بلخ؛ روایتی متفاوت از تاریخ پنج قرن نخستین اسلامی

شهرت بلخ بیشتر به واسطۀ حضور و فعالیت شخصیت‌های تاریخی در آن، به ویژه تا پیش از حملۀ مغول است. مثلا بر اساس روایات تاریخیِ زردشتی پیوند تنگاتنگی میان بلخ و زردشت هست؛ اسکندر با همسر محبوب سغدی خود رکسانا در بلخ ازدواج کرد

ادامه مطلب